Skribsistemoj en Esperanto

17 jun

Multaj homoj trovas Esperanton ne ĉiam estas skribi facile per komputilo.

Mi opinias ke la Zamenhofa metodo estas sendube la plej bela. Ankaŭ, laŭ la Akademio de Esperanto, oni devas uzi ĝin ĉiam, se oni povas. Tamen ekzistas multaj metodoj.

  1. La Zamenhofa, laŭ Fundamento metodo:
    Gajecvoĉa fuŝmuĝaĵo de knabĥoro haltpaŭzis.

    Ĉi tio estas bela, facile legebla kaj unusenca. Bedaŭrinde multaj esperantistoj ne scias kiel tajpi la supersignajn literojn, tial ili provas aliajn sistemojn.

  2. La h-sistemo, kiun Zamenhof rekomendas por skribmaŝinoj sen supersignoj:
    Gajecvocha fushmughajho de knabhhoro haltpauzis.

    La h-sistemo povas malklarigi vortojn — kiam iu legas la vortonflughaveno, ĉu ĝi estas vere flughaveno aŭ fluĝaveno? Oni bezonas vortaron se oni volas scii kiun estas ĝusta (ĝi estas la unua). Kiam mi esploras ĉi tion en la reta vortaro, mi konstatis ke ĝi ne enhavas vortojn, kiuj enhavas ‘ch’, ‘gh’, ‘hh’ ‘jh’ aŭ ‘sh’. (Interese, ĝi enhavas unu vorton kun ‘uh’: Muhamado.)

    Ankaŭ mi ne ŝatas ke oni povas konfuzi u kaj ŭ. Kvankam ĝi estas Zamenhofa kaj ne estas tro malbela.

    Se vi studis la germanan, vi scius ke ĝi havas similan sistemon. Oni povas anstataŭigi la literojn ä, ö, kaj ü kun ae, oe kaj ue.

  3. La x-sistemo:
    Gajecvocxa fusxmugxajxo de knabhxoro haltpauxzis.

    La x-sistemo estas verŝajne la plej populara nezamenhofa metodo (almenaŭ komputile), kaj eble la plej populara metodo enrete. Ĉi fakto estas ĉar ĝi ne bezonas malsimplajn komputilaĵojn. Ankaŭ, komputiloj povas anstataŭigi la x-sistemon kun la originala facile. Tial plej retejoj uzas ĝin. Bedaŭrinde ĝi povas esti tre malbela: ekz. gxi sxangxigxas.

  4. La ‘mi volas uzi ion’ sistemo:
    Gajecvoća fuśmuǵaǰo de knabȟoro haltpaǔzis.

    La ‘mi volas uzi ion’ metodo estas iam beleta. La homoj kiuj elektas ĝin, ili uzas ĝin ĉar esperanto estas simila ol lingvo ili jam povas tajpi. Ĉi tio estas pli populara en landoj en orienta Eŭropo. Tamen ĝi malpliboniĝas la problemo en Esperanto ke serĉiloj (ekz. guglo) ne funkcias bone kun Esperantaj vortoj.

  5. La ‘mi ne ŝatas ŭ-n’ sistemo:
    Gajecvoĉa fuŝmuĝaĵo de knabĥoro haltpaûzis.

    Ĉi tio okazas ĉar la litero ŭ ne estas uzata en multaj aliaj lingvoj. Tial homoj ofte havas pliajn problemojn kiun ĉi tiun literon. Mi opinias tamen, ke oni devus uzi la h-sistemo se vi ne povas tajpi ĉiujn supersignajn literojn.

  6. La ^-sistemo, kiun mi nur vidis malmultaj azianaj Esperantistoj uzas:
    Gajecvoc^a fus^mug^aj^o de knabh^oro haltpau^zis.

    Nu, tio estas legebla. Sed ĝi ne estas ofte uzata aŭ bela.

  7. La ‘-sistemo
    Gajecvoc’a fus’mug’aj’o de knabh’oro haltpau’zis.

    Ĉi tio estas ankaŭ malkomuna, sed mi vidis ĝin. Ĝi estas iomete pli bela ol la ^-sistemo, sed mi preferas la h-sistemon, kaj la Akademio konsentas.

    Mi kredas ke ne ekzistas perfekta solvo hodiaŭ. Ni bezonas pliajn simplegajn solvojn. Esperantoj spertas ĉi tiu problemo dum sia komencanteco, tial ni bezonas informon en multajn lingvojn. Ek! funkcias, sed mi preferus ke oni povas tajpi esperanton sen ĝin. La plej bonan informon mi trovis estas en Vikipedio en la angla.

    Advertisements

Respondi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Ŝanĝi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Ŝanĝi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Ŝanĝi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Ŝanĝi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: